Szybka odpowiedź: NIE

Jedynym trwałym sposobem na poradzenie sobie z łysieniem jest transplantacja włosów. Pomimo tego, warto bliżej przyjrzeć się jakie środki farmakologiczne są dostępne na polskim rynku i posiadają akceptację w środowisku medycznym. Czy mogą pomóc w walce z wypadaniem włosów, zwolnić jego proces, a nawet w niektórych przypadkach spowodować odrastanie włosów? 

Poniższa lista została podzielona na preparaty i leki dostępne w Polsce na receptę oraz w sprzedaży ogólnej. Skoncentrowaliśmy się jedynie na środkach używanych w leczeniu oraz przeciwdziałaniu łysieniu typu androgenowego.

Leki dostępne na receptę:

Finasteryd (w postaci leku markowego – Propecia, Proscar lub w postaci leku bazowego)

Stosowany jako lek na prostatę, finasteryd blokuje konwersję DHT do testosteronu. Działa poprzez hamowanie wytwarzania enzymu (5-alfa-reduktaza) odpowiedzialnego za przekształcanie zwykłego testosteronu w toksyczny DHT, który odpowiada za kurczenie się mieszków włosowych, ich osłabienie i w efekcie wypadanie włosów.

Według najnowszych badań klinicznych u około 83% mężczyzn stosujących finasteryd zaobserwowano zatrzymanie procesu wypadania włosów, a u ponad 66% przyrost nowych włosów w ciągu 2 lat od rozpoczęcia kuracji i regularnych stosowaniu (1mg dziennie) – około 16 nowych włosów na centymetr kwadratowy (linki do badań poniżej).   

Warto podkreślić, że finasteryd to lek przeznaczony jedynie dla mężczyzn w wieku 18 do 65 lat i absolutnie nie może być stosowany przez kobiety. Do tego nie do końca znane są skutki uboczne zażywania finasterydu. Wiemy, że skoro blokuje on prawie całe DHT (również poziom, który potrzebuje zdrowy człowiek), może prowadzić do zmniejszenia popędu płciowego, depresji i guzów w tkance piersi. Niestety obecnie nie ma sposobu, aby zrównoważyć zablokowany DHT. Eksperymenty z różną dawką nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Według ostatnich badań, około 5% mężczyzn może doświadczać problemów z jakością nasienia, co może prowadzić do czasowych problemów z płodnością. U około 2% mężczyzn pojawiają się inne skutki uboczne, takie jak niższe libido lub problemy z erekcją.

Działanie finasterydu jest najskuteczniejsze w koronie głowy, a zdecydowanie mniej efektywne z przodu głowy i w okolicach skroni. Jego skuteczność jest zależna od indywidualnych cech pacjentów. Jeżeli brak widocznych efektów po około 12 miesiącach od rozpoczęcia kuracji – nie warto jej kontynuować.

Warto również pamiętać, że finasteryd nie jest magiczną substancją na odrost włosów, a jedynie lekiem blokujący konwersję DHT do testosteronu. Skuteczność kuracji jest uzależniona od regularnego stosowania, a odstawienie leku spowoduje odwrócenie procesu i możliwą utratę wszystkich odzyskanych włosów w okresie 6 miesięcy. Dodatkowo, jeśli zdecydujemy o rozpoczęciu kuracji, musimy liczyć się ze stałym kosztem ponieważ leki finastetydowe nie są objęte planami leków refundowanych oraz pakietów ubezpieczeniowych w Europie, w tym w Polsce.

 

DUTASTERYD (na przykład Avodart)

To inhibitor 5AR, który blokuje konwersję testosteronu do DHT. Podobnie jak w przypadku finasterydu, dutasteryd opracowano w celu leczenia łagodnych problemów z prostatą (rozrostu gruczołu krokowego). Pod koniec lat 90. producent zaczął badać jego skuteczność w hamowaniu wypadania włosów w porównaniu do innych produktów dostępnych na rynku.

W 2002 r. odwołano te testy bez podania przyczyny.

Pierwsze wyniki wydawały się bardzo obiecujące, gdyż dawki 5 mg na dzień wykazywały wyższą skuteczność niż 5 mg finasterydu w okresie próbnego badania klinicznego (od 12 do 24 tygodni). Producent rozpoczął bardziej zaawansowane testy kliniczne pod kątem homologacji leku na androgenną utratę włosów. Niestety wyniki tego badania nie zostały do tej pory podane do publicznej wiadomości, a proces zatwierdzenia leku, jako produktu przeciw wypadaniu włosów został wstrzymany (zarówno w USA jak in UE). Mimo wszystko niektórzy lekarze ciągle rekomendują go, jako potencjalnie skuteczny preparat hamujący proces łysienia. 

Najczęściej wymienianym ryzykiem zażywania dutasterydu jest jego wpływ na potencjalny rozwój raka prostaty. Nie jest jasne, czy lek może go powodować, czy jedynie negatywnie wpływa na przyśpieszony proces rozwoju złośliwych komórek rakowych. Również nie jest jasne, jaka ilość DHT jest blokowana podczas przyjmowania dutasterydu i czy nie zmniejsza ilości DHT poniżej poziomu, którego potrzebuje zdrowy mężczyzna, aby utrzymać zdolności seksualne. Badania wykazały, że w większości przypadków negatywny wpływ na potencję wyraźnie zmniejsza się po 6 miesiącach od rozpoczęcia kuracji w grupie kontrolnej, jednak u około 1% mężczyzn utrzymuje nawet po 24 miesiącach.

W większości  krajów europejskich dutasteryd nie jest stosowany, jako substytut dla finasterydu, a jeżeli występuje na danym rynku, to zwykle jest droższy.

Jak dotąd nie opublikowano żadnych badań dotyczących reakcji organizmu na przerwanie kuracji. Można jedynie założyć, że podobnie jak w przypadku finasterydu, gdy pierwotna przyczyna braku równowagi hormonalnej nie zostanie skorygowana, to utrata włosów powróci z przyśpieszeniem.

 

Leki dostępne bez recepty:

Minoxidil

Minoxidil to klinicznie potwierdzony skuteczny środek hamujący wypadanie włosów. Tak jak w przypadku finasterydu, większość badań sugeruje jego większą skuteczność w koronie niż z przodu głowy. Stosuje się go powierzchniowo w obszarach wypadania włosów. Jest to pochodna pirymidyny obniżająca ciśnienie krwi. Jeżeli jest stosowany miejscowo – zwiększa przepływ krwi oraz udrażnia kanały potasowe odpowiedzialne za odżywianie oraz dotlenianie mieszków włosowych. W przeciwieństwie do finasterydu nie wywiera żadnego wpływu na gospodarką hormonalną u mężczyzn. Najczęściej zalecanym stężeniem dla efektywności kuracji jest 5% dla mężczyzn i 2% w u kobiet. W sprzedaży pojawia się zarówno jako samodzielny produkt i jeden ze składników aktywnych w produktach pielęgnacyjnych (szampony, spraye itp.). Ze względu na możliwe negatywne oddziaływanie składników nieaktywnych w tego typu produktach (roztworach), zaleca się stosowanie go w formie samodzielnego produktu nakładanego bezpośrednio na skórę głowy po jej oczyszczeniu. Można go stosować dwa razy dziennie z minimalnym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych (zaleca się nie myć głowy przynajmniej 4 godziny po zastosowaniu). 

Cochrane Library, niezależna organizacja zajmująca się recenzowaniem badań naukowych i analizą jakości wyników, przeanalizowała ponad 20 badań klinicznych nad minoxidilem. Po odrzuceniu badań niespełniających wszystkich norm jakościowych, skoncentrowano się na siedmiu z nich, które byłe w pełni zgodne z procedurami. Średni wzrost włosów na podstawie tych badań, to 13 pojedynczych włosów na cm kwadratowy. Brak jest informacji, czy wzrost wynikał z pobudzenia istniejących mieszków włosowych do lepszego wzrostu, czy reaktywacji nieaktywnych. Również dobór kandydatów nie uwzględniał kryterium czasu od momentu zaprzestania aktywności mieszka włosowego, czyli jak długo dana osoba nie miała w tym miejscu włosów.

Aktualne badania potwierdzają tezę, że minoxidil działa na zasadzie odwrócenia procesu miniaturyzacji włosów – czyli przekształcenia słabych włosów mieszkowych (cienkie, o delikatnej strukturze) w zdrowe włosy terminalne (grube i długie), oznacza to, że przede wszystkim reaktywuje osłabione włosy niż powoduje odrost w miejscach utraty włosów.

Pierwsze widoczne efekty następują po okresie około 2 miesięcy od rozpoczęcia kuracji, jednak na efekt końcowy trzeba poczekać około roku. Rozczarowujące jest, że trwałość kuracji jest związana z aktywnym używaniem preparatu i utrata włosów zwykle powraca w ciągu 30 do 60 dni po odstawieniu minoxidilu.

W Polsce minoxidil jest dostępny w preparatach o stężeniu zarówno 2% i 5%.

O wiele mniej reakcji alergicznych (zaczerwienienia, pieczenie) obserwuje się po zastosowaniu Mioxidilu w piance (Regaine) w porównaniu do płynów (Piloxidil albo Loxon). Natomiast cena preparatów w płynie jest zdecydowanie niższa (Loxon około 30 zł / Regaine około 200 zł).

 

Glikokomórki i aminokwasy

Produkty zawierające powyższe składniki są często błędnie przedstawiane, jako skuteczne w walce z łysieniem. W rzeczywistości nie powstrzymują wypadania włosów, a jedynie są przeznaczone do wspomagania działania produktów przeciw wypadaniu włosów poprzez zwiększenie grubości tych już istniejących. Zawarte w nich białka penetrują trzon włosów i nasycają je od wewnątrz, a następnie „pęcznieją” zwiększając ich grubość. Nie stwierdzono niekorzystnych skutków podczas stosowania tych produktów u osób nie posiadających przeciwwskazań alergicznych. 

 

Opcje ziołowe

Na rynku istnieje wiele różnych specyfików ziołowych mających zapobiec łysieniu. Ich różnorodność uniemożliwia weryfikację skuteczności. Nie znaleźliśmy żadnych konkretnych badań, które by sugerowały znaczącą efektywność takich rozwiązań, zwłaszcza że zwykle brak jest szczegółowego opisu składników aktywnych, jak i ich dawek.

Istnieją środki farmakologiczne, które pomagają w walce z wypadaniem włosów, ale ich możliwości pobudzenia obumarłych mieszków włosowych są rozczarowujące, a działanie posiada nietrwały charakter. Do najbardziej efektywnych kuracji można by zaliczyć jednoczesne używanie finasterydu oraz minoxidilu. Obydwa preparaty mają zupełnie inne działania, a ich synergia mogłaby być bardzo efektywna, zwłaszcza jeżeli chodzi o spowolnienie procesu wypadania włosów. Jedynym skutecznym rozwiązaniem na odzyskanie bujnej fryzury pozostaje przeszczep włosów.

 

Dane źródłowe

https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=31464

https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2014/020788s024lbl.pdf

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28396101

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9777765

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9777765